четверг, 21 апреля 2011 г.

ԵՍԱՆՈ ԱԿԻԿՈ (1878-1942)





Առաջաբանը և Եսանո Ակիկոյի թանկաների թարգմանությունը` Հրանտ Ալեքսանյանի: Տպագրվել է «Գեղarm» հանդեսի 2004-ի սեպտեմբերի համարում:

19-20-րդ դարերի սահմանաբաժանը ճապոնական մշակույթում ուշագրավ մի շրջան է: Այսպես կոչված Մեյձիի վերականգնումը 1868թ. Երկիրը բացել էր երեքհարյուրամյա մեկուսացումից հետո, երբ եվրոպական վաները մուտք ունեին միայն հարավային երկու նավահանգիստ, իսկ երկիրը լքած ճապոնացիներին սպառնում էր մահապատիժը: 19-րդ դարավերջին Արևմուտքի ազդեցությունը ուղղակի ներխուժել էր Ճապոնիա: Այդ ալիքի վրա, նաև` ավանդույթների բարեփոխման գիտակցությամբ` ծագել են բանաստեղծական, ընդհանրապես` գրական տարբեր հոսանքներ, միավորումներ ու ամսագրեր: «Ռոմատիզմի ոսկե կայծակները» (Ն. Գումիլյով) շանթահարել են ճապոնացի շատ գրողների, որոնք հավաքվել էին ռոմանտիկական «Առավոտյան աստղի դպրոցում»: Այդ դպրոցի ոգին էր Եսանո Ակիկոն:
Նրա առաջին թանկաները տպագրվել են «Առավոտյան աստղ» ամսագրի էջերում, որի գլխավոր խմբագիրն էր հայտնի բանաստեղծ Եսանո Թեկկանը: Նա էլ դարձել է Ակիկոյի քնարերգության հերոսը...
Բանաստեղծուհու ետևից գնացել են ուրիշ հեղինակներ. Նրանք, յուրացնելով Ակիկոյի նվաճումները, ստեղծել են աշխարհի մի նոր պատկեր, պահպանելով հնգատողյա բանաստեղծության և նախկին ձևը, և ժանրային սկզբունքները:
Այդ վերափոխման ապշեցուցիչ օրգանականությունը ճապոնական մշակույթի առեղծվածներից է: Ճապոնական մշակույթը ունակ է ներընկալել ու վերամշակել ամենատարատեսակ ազդեցություններ` հինչինականը, 19-20-րդ դարերի եվրոպականը,- միաժամանակ մնալով ինքնատիպ, պահպանելով ավանդական կանոնիկ ձևերը Կաբուկի թատրոնի, հագակու երաժշտության, երեքտողյա հոքու կամ թանկա բանաստեղծության նմանությամբ, առանց տեսանելի հակասությունների ներառելով արևմտյան սիմֆոնիկ երաժշտությունը, դասական բալետը կամ ազատ բանաստեղծությունը...

***
Ընդամենը կեսը սիրո-
Անպատասխան սեր,-
Բայց մի՞թե ավելի շողուն չէ,
Քան կուրացնող արևը
Երկնքի սառը անհունում...

***
Կիթառի թախծոտ նվագը
Խառնվեց զանգերի խուլ ղողանջին:
Անբարեհունչ էր միաձուլումն այդ, բայց-
Ինքս եմ զարմանում-
Արձագանքեց սիրտս ուրախությամբ:

***
Օ Մեդուզա աստվածուհի, աղաչում եմ`
Քարացրու ինձ քո հայացքով,
Որ երազի մեջ անգամ
Անշարժ մնամ,
Մինչև կգա Նա:

***
Ճերմակին են տալիս իմ ուսերը-
Լողանում եմ գյուղական տաշտի մեջ,-
Ինչ-որ մեկը տեսնելով` մտածում է-
Ճերմակ շուշանի կոկոններն են
Այնտեղ ցողվում ջրով ամառային:

***
Սոսկ մի հյուր, որ
Ձեռքն իր հպել է
Իմ տան դռանը, և
Տունն իմ տաճար դարձավ:-
Գարնանային տեսիլք:

***
Երազում եմ, որ
Այտերդ կարմրեն սպասումից,
Երբ լեռնային հյուղակի մեջ
Ես տենդագին խառնեմ
Կրակը փոքրիկ օջախի:

***
Ահա այսպես`
Խոնարհված գրասեղանի վրա,
Սիրուց արցունքաքամ եմ լինում`
Կրճատելով մինչև մահն ընկած
Ժամանակն ու ճամփան:

***
Սինանո գետի արծաթի վրա
Անմահ ճայերը
Օդը գծագրում են առանց հոգնության-
Ընդգրկում թևերով
Հեռաստաններն անծայրածիր:

***
Ինչպես օրերն անցյալ,
Երբ աշխարհի վշտերը
Սիրով եմ կոչել,
Այդպես ներկայիս ուրախությունները
Կանվանեմ մահվամբ:

***
Անձրև պատուհանից այն կողմ:
Աշնան ամպամած օրն այս
Ու՞մ հետ ես մի խոսք փոխանակեմ:
Ուրախ կլինեմ, եթե կարողանամ
Խոսել քո լռած սրտի հետ:

Комментариев нет:

Отправить комментарий